Luister niet naar David Heek!

Zijn woorden roepen veel bij me op, niet in het minst verbazing over mijn eigen dubbele gevoelens. Het is zaterdagochtend als ik de website van het Nederlands Dagblad even aanklik en terechtkom in een lang verhaal van David Heek.

Ik vraag me af waarom het me zo raakt, maar meer nog waarom het me ook weer ervan verwijdert. Misschien is het wel een gevoel van dubbel onbegrip of dubbele eenzaamheid dat me even overvalt. Zelf ben ik jarenlang, in dezelfde kerken als David kritiseert, predikant geweest en later gemeentestichter. Ik denk dat veel uitspraken ook op een dergelijke manier ooit uit mijn mond kwamen of die bijvoorbeeld hier en hier nog steeds op m’n blog te lezen zijn. Waarom dan nu die moeite? Ergens een gevoel van ‘laat maar’ bij de massieve kritiek op kerken die ik goed van binnenuit ken. Is het te hard? Is het onwaar? Is het arrogant? Misschien is het gewoon wel dit: het leest zo ongenadig. Ik mis genade, ik mis perspectief.

Met dat ik dat bedenk ontdek ik nog iets: m’n gevoel is vervolgens niet rustiger geworden. Waarom niet? Je kunt het interview met gemak lezen als dat hier een jonge hond uit de bocht vliegt en hard blaffend in de kerkelijke greppel beland. Sneu of grappig, niet zo relevant in ieder geval. En dat maakt opnieuw onrustig. Vooral als ik de moeite neem eens wat te neuzen op de blog van David Heek. Ik lees wat hijzelf van dit interview vindt. Lees zelf zijn vervolgblog: een kerk zonder systeem. Bij het schrijven van mijn blog was er nog een toelichting op het interview dat intussen door hemzelf verwijderd is, daar verwijs ik dus nog naar en citeer ik uit.
Na deze oorspronkelijke toelichting voel ik een nieuw dilemma. Woorden zijn gesproken, en daar zit genoeg tussen waar ik op mijn beurt pijn bij voel. Iets als ‘ik praat gewoon Nederlands, waar hoor je dat nog’. Over het inkomen van predikanten dat weggezet wordt, terwijl je er in werkelijkheid amper van kunt rondkomen. Maar het beeld is weer geschapen. Jammer. Het gevoel bij dat soort uitlatingen dat de spreker niet goed genoeg weet wat hij zegt. Maar dan het punt: die citaten mogen er zijn, maar de context is weg. De geestelijkheid, de nuance, en ja ook het perspectief wat er oorspronkelijk wel was. De redactie zou vervolgens amper bereid zijn geweest dat aan te passen op verzoek van de geïnterviewde.

Hier komt een ander verhaal naar voren. Van een krant die het z’n lezers zo wel heel makkelijk lijkt te maken om het verhaal van David Heek inderdaad weg te schuiven. Ook ik voel vooral kritiek om die dingen die nuance missen en daardoor hun scherpte en relevantie. Ook ik voel behoefte nu een blog te schrijven om dat eens recht te zetten. Wie is hier nou arrogant? denk ik vervolgens. Daar zit ik dan. Valt hier dan nog iets zinnigs te zeggen zonder te vallen in allerlei valkuilen en sub-discussies?
Laat ik dit zeggen: voor mij is het ongelofelijk jammer dat de geïnterviewde zich niet herkend in het resultaat zoals dat nu te lezen is en z’n weg gaat bij veel mensen. Het gesprek wordt er niet echt door geholpen. Nou ben ik intussen mijn geloof wat kwijt dat een dergelijk diepgaand gesprek over geloven en spiritualiteit, over echte vernieuwende manieren van kerk-zijn gevoerd kunnen worden via de bestaande kanalen.

Onrustige zielen willen thuiskomen bij God, maar dat niveau halen we niet in de kerk. En dan al die energie voor dat ene uurtje kerkdienst. Terwijl het daar niet om gaat. Kerk zijn is anders, draait om eenvoud. Kerk zijn is ‘eat, pray, love’. Eten, bidden, beminnen. That’s all.

Wat ik hier lees raakt mij. Hier gaat het om volgens mij. Als ik met die ogen het interview dat uitgeprint voor me ligt overkijk zie ik een eindeloze reeks kritische vragen en iemand die minstens zo hard is over zichzelf en z’n valkuilen als over kerken. Iemand die gillend gek wordt en ondanks een studie theologie eigenlijk geen ingang ziet in de kerken waarin hij opgroeide en zelfs mag voorgaan op dit moment. Is dat gebrek aan nederigheid als hij dat niet ziet zitten of moet je dan ook als kerken je afvragen wat hier gebeurt?

Ik voel machteloosheid bij het overlezen. Bij de persoon die aan het woord is, maar ook de sfeer die zo vast lijkt te zitten. Het is nog zo intern allemaal, zo kerkachtig. Over lange tenen, mensen, gevoel, voorstanders en tegenstanders, traditie. En de oordelende toon door redactie of toch ook uit citaten past helaas zo bij wat hier de context is. Ikzelf kan er ook wat van en merk dat het me niet verder brengt. Maar zwijgen is ook genadeloos. Ik denk eerlijk gezegd, dat David Heek niks geks zegt als hij uitspreekt dat de kerken waar hij over praat geen toekomst hebben. ‘De kerk is passé’, ja dat denk ik ook. En niet alleen de vrijgemaakt gereformeerde kerken waar hij over praat. Dit gaat over de hele bestaande systematiek van traditioneel kerk zijn. Maar blijf dan eens liefdevol en genuanceerd. Houd dan eens maat met dingen aan te wijzen om op tijd positief te worden over wat wel kan en waar het wel om gaat.

Luister niet naar David Heek, schreef ik hierboven. Het is ergens het gevoel dat dit interview oproept in mijn ogen. Het is ook misschien wel de sleutel om er wel mee verder te kunnen. De moed hebben alles even voor lief te nemen en door de woorden en zinnen heen te luisteren. Naar het land achter de woorden. Het perspectief achter de vergane glorie van kerken. Het land van eat, pray, love. Gewoon maar de pijn voelen en de machteloosheid. En dan opstaan en elkaar gaan opzoeken. Ontdekken dat de grootste valkuil wel is om een Amos of een Elia te zijn en te denken dat je alleen staat. Je niet te laten verleiden tot veroordeling, maar ook niet tot kritiekloze aanpassing.
Kerken die zo’n ongezouten prediker kunnen hebben zijn gezegend, twitterde iemand. Ja, gooi het interview bij het oud papier, maar sluit de boodschap in je hard en doe er in Gods naam iets mee. Overigens, dat gebrek aan nuance en het veroordelende is niet minder een spiegel voor veel kerken… Wie dat kan zien voelt een nieuw verlangen naar echte genade en nieuwe liefde. Naar eat, pray and love.

Goed, beste David, als je zin hebt in een kop koffie en een gesprek off the record dan hierbij de uitnodiging.
Ik zou wensen dat je de moed hebt wel binnen de kerk aan het werk te gaan. Van je grootste allergie kan je het meest leren over jezelf (zei de coach, sorry..).
Tegelijk geloof ik intussen een klein beetje in pioniersplekken en kom ik elke maand mensen tegen die daar vol geloof van vertellen uit ervaring.

Als een rivier steeds vaker buiten z’n oevers treedt, praten mensen eindelijk weer over het water.
Wat zei Jezus ook maar weer over water?