Liever oud Atheïsme dan nieuwe Spiritualiteit?

De Kamper hoogleraar Ethiek en Spiritualiteit heeft het een beetje gehad met de Maand van de Spiritualiteit. Ik ben verbaasd en voel me geprikkeld door zijn woorden in het Nederlands Dagblad van vandaag. Via Twitter werd ik op m’n vrije zaterdag wakker getweet en klikte vervolgens door. Het komt erop neer dat Ad de Bruijne niks op heeft met de opleving van religie in Nederland. Het hele gebeuren dat ook rond ’spiritualiteit’ opkomt doet hem zelfs terugverlangen naar de ‘vleespotten van Egypte’. Deze laatste uitdrukking is wat mij betreft erg eerlijk van hem als ook een veeg teken. Het verwijst naar de bijbelse verhalen van het volk Israël dat na een periode van slavernij in Egypte weer vrij is, maar deze vrijheid niet aankan en terugverlangt naar iets wat een lege huls is. De vleespotten in de slavernij waren niet beter dan de gaarkeukens in de Duitse concentratiekampen. Een typering dus hoezeer je kunt terugverlangen naar zekerheid, zelfs als die zekerheid negatief en leeg is.

En daarmee spreekt Ad de Bruijne wellicht het meest treffende woord uit zijn bijdrage. Hijzelf tekent de ontwikkeling in Nederland van jarenlang puur ongeloof. Christenen zouden zich gewend hebben aan verzet daartegen en op die manier demonisch verleid zijn tot eenzijdigheid. Zodoende herkennen ze niet meer het hele fenomeen ‘afgod’ dat veel gevaarlijker zou zijn dan ongeloof. Religie is in de ogen van De Bruijne een vorm van afgoderij en dient zeer kritisch bejegend te worden. Nou geloof ik zelf diep van binnen in één God en in Jezus Christus, maar ik voel me niet erg aangesproken door deze nieuwe poging van een bastion-tegen-de-wereld. Ik vraag me meer af waar Ad de Bruijne precies bang voor is. Hij schrijft nogal scherp en schetst alles in stevige houtskoolvegen. Ik mis nuance, maar vooral een spirituele visie. Hoe kan dit voor een hoogleraar spiritualiteit?

Er gebeuren een paar dingen die ik wil benoemen en die maken dat de reactieve insteek van deze gewaardeerde theoloog in mijn ogen ernstig tekortschiet.

God is zo gek nog niet

Kluun blijft me verrassen. Elke keer als ik iets van ‘m denk, is het toch even later ook weer anders. Zo verging het me destijds bij het lezen van z’n bekende boek Komt een vrouw bij de dokter. Nu gebeurde het weer met zijn nieuwste boekje ter ere van De Maand van de Spiritualiteit. Voor wie het nog niet weet: sinds 31 oktober is het De Maand van de Spiritualiteit. Een inititiatief van de KRO, uitgeverij Ten Have en dagblad Trouw.

Kluun dus. Want hij schreef de speciale essay voor deze maand: God is gek. Ik ga het morgen maar kopen voor 2,50 en ben intussen benieuwd. Mijn eerste reactie was een zucht. Na alle oversekste passages uit zijn bekende boek, vreesde ik even iets heel plats. Maar mijn verrassing was groot, toen ik vorige week Pauw en Witteman keek en daar Kluun zowaar ten strijde zag trekken tegen de arrogantie van het atheïsme.

DSBacle

De liefhebbers van Winnie de Poeh konden deze week in hun onderbewustzijn zich zo thuisvoelen bij de stemmen in de media. Knorretje Scheringa riep steeds iets van ‘het gaat lukken, het gaat lukken!’ en op de achtergrond hoorde je dan het vertrouwde gebrom van Iejoor Bos die bij elke nieuwe poging bijvoorbaat ondertitelde met ‘dit gaat niks meer worden, maar dat hindert niks, je hebt het geprobeerd .. en let maar niet op mij’. En zo was alle hectiek in de wereld van grote mensen toch eigenlijk ook heel kinderlijk vertrouwd. Gelukkig maar.

Maar dan zijn we op bladzijde 23 en wordt het weer weekend. En in het weekend wordt er eigenlijk niet voorgelezen, nou ja soms stiekum dan. De Volkskrant wil soms al alwetende verteller je op de vroege maandagmorgen bijpraten wat er in dat stille weekend aan het normaal zo vredige Frederik Hendrikplantsoen in Amsterdam allemaal gebeurd is. De vraag wordt wat er op bladzijde 24 en volgende te lezen zal zijn, lieve lezertjes. En welke plaatjes onze ogen zullen aantreffen. Winnie de Grave hangend in een boomgat of de bulderende Teigetje Zalm rondspringend van plezier? Met z’n allen hangend aan een laatste strohalm boven de afgrond op Expotitie of zien we de vrienden weer aan de gedekte tafel zitten onder rustgevende leiding van Janneman Wellink? Ik denk zelf dat de schrijver en de tekenaar daar nog wel even zoet mee zijn. In de tussentijd stel ik wat vragen, ten slotte moet ik ook weer slapen vannacht. En er zijn een paar kleine vraagjes, want zo simpel vind ik het niet meer.